دوشنبه 30 ارديبهشت 1398   21:08:15
آیین نامه اعطای نشان
آیین نامه اعطای نشان

باسمه تعالی

«آیین‌نامه اعطای نشان‌های دولتی»

(موضوع تصویب‌نامه شماره 123340 مورخ 1369/8/30)
 
هیأت وزیران در جلسات مورخ 1369/07/29 و 1369/08/27 به استناد ماده (7) قانون وظایف و اختیارات ریاست جمهوری، آیین‌نامه اعطای نشان‌های دولتی را به شرح ذیل تصویب نمود:

فصل اول - نشان‌ها و شرایط اعطای آن

ماده 1- نشان‌های دولتی (کشوری) که طبق مقررات این آیین‌نامه به افراد شایسته دریافت نشان اعم از اتباع جمهوری اسلامی ایران یا اتباع خارجی اعطاء می‌شود به ترتیب تقدم عبارتند از:
الف نشان‌های عالی
  1. «انقلاب اسلامی»
  2. «استقلال»
  3. «آزادی»
  4. «جمهوری اسلامی»
ب- نشان‌های تخصصی: «دانش»، «پژوهش»، «لیاقت و مدیریت» و «عدالت»
ج- نشان‌های عمومی[1]: «سازندگی»، «خدمت»، «کاروتولید»، «شجاعت»، «ایثار»، «تعلیم و تربیت»، «فرهنگ و هنر»، «مهر» و «ادب پارسی».
نشان «انقلاب اسلامی» به عنوان عالیترین نشان جمهوری اسلامی ایران مخصوص رییس جمهور وقت است. سایر نشان‌ها را رییس جمهور به پیشنهاد وزرای ذیربط و تصویب هیأت وزیران، اعطا می‌نماید.

الف نشان‌های عالی

ماده 2- نشان «انقلاب اسلامی» که برای هر دوره ریاست جمهوری یک عدد است و پس از تنفیذ حکم ریاست جمهوری به وی تعلق می‌گیرد.
ماده 3- نشان «استقلال» به کسانی اعطا می‌شود که با قبول مسؤولیت‌های مهم، تلاش همه جانبه در تبیین اصول و مواضع، ابتکارات شایان توجه در نیل به خودکفایی و استقلال در زمینه‌های مختلف، رهانیدن نظام از خطرات احتمالی، کمک به اشاعه جهانی مبانی فکری انقلاب اسلامی و خدمات ارزنده دیگر در مقاطع حساس و سرنوشت ساز، برای به ثمر رساندن اهداف مقدس نظام جمهوری اسلامی ایران نقش اساسی ایفا کرده‌اند.
ماده 4- نشان «آزادی» به اشخاصی اعطا می‌شود که دارای یکی از نشان‌های درجه یک عمومی یا تخصصی باشند و همچنان در جهت به ثمر رساندن اهداف مقدس نظام اسلامی ابراز شایستگی می‌نمایند.
تبصره نشان‌های «استقلال» و «آزادی» تنها دارای یک درجه می‌باشند. در هر دوره ریاست جمهوری از نشان استقلال حداکثر (4) و از نشان آزادی (8) عدد اعطا می‌شود.
ماده 5- نشان «جمهوری اسلامی» به رؤسا و دیگر مسؤولان کشورهای خارجی، عالیترین مقام اجرایی سازمان‌های بین‌المللی و یا شخصیت‌های برجسته فرهنگی، سیاسی، بین‌المللی که به یکی از جهات ذیل واجد شرایط شناخته شوند، اعطا می‌شود:
  1. اعلای کلمه اسلام و گسترش مبانی فکری انقلاب اسلامی
  2. دفاع از حقوق مستضعفان جهان
  3. اقدام به رهایی کشور خود از استعمار فرهنگی، اقتصادی و سیاسی
  4. حفظ و حراست کشور خود از تجاوز ابرقدرت‌ها یا دست نشاندگان آنها
  5. اکتساب آزادی‌های اساسی و حقوق بشر برای مردم کشور خود
  6. حمایت‌های حساس و شایسته از مواضع ایران در صحنه‌های مهم بین‌المللی
  7. اتخاذ مواضع ضد استکباری
  8. همکاری صمیمانه در ایجاد یا توسعه روابط سالم بین جمهوری اسلامی ایران و کشور متبوع شخصیت مسؤول
  9. تلاش بی‌وقفه برای ایجاد صلح و امنیت و آسایش در جهان
ماده 6- نشان «جمهوری اسلامی» دارای سه درجه است که به پیشنهاد وزیر امور خارجه و تصویب هیأت وزیران به شرح زیر به افراد واجد شرایط اعطا می‌شود:
نشان درجه یک: رؤسای جمهور و نخست وزیران و شخصیت‌های همتراز
نشان درجه دو: وزرا و شخصیت‌های همتراز
نشان درجه سه: سفرا و شخصیت‌های همتراز
تبصره- تشخیص همترازی در مقامات هر کشور و سازمان‌های بین‌المللی مطابق قوانین کشور متبوع دریافت دارندگان نشان، انجام می‌گیرد.

ب- نشان‌های تخصصی

ماده 7- نشان «دانش» به افرادی اعطا می‌شود که به جهتی از جهات ذیل در ارتقای سطح علمی کشور تلاش چشمگیر و کم سابقه داشته باشند:
  1. ارائه تألیفات و آثار ارزشمند علمی
  2. تلاش و خدمت صادقانه در جهت ارتقای سطح علمی دانش‌پژوهان از طریق تدریس در دانشگاه‌های کشور
ماده 8- نشان «پژوهش» به افرادی اعطا می‌شود که به جهتی از جهات ذیل منشأ ایجاد تحول اساسی یا خدمت کم سابقه شوند:
  1. عرضه شیوه‌ها و روش‌های جدید تحقیق
  2. مطالعات و تحقیقاتی که منشأ تغییر و تحول علمی باشد
  3. یافتن شیوه‌های جدید تحقیق
  4. انتقال تحقیقات بنیادی به زمینه‌های کاربردی
  5. هر نوع ابداع، ابتکار، اختراع و اکتشاف مهم
ماده 9- نشان «لیاقت و مدیریت» به افرادی اعطا می‌شود که در مدیریت یا انجام فعالیت‌های شایسته و کمک رسانی به محرومان و مستضعفان و یا بهره برداری صحیح از امکانات و یا ارائه روش‌های بدیع، موفقیت استثنایی کسب نمایند.
ماده 10- نشان «عدالت» به کسانی اعطا می‌شود که به جهتی از جهات زیر در اجرای احکام و حدود الهی و برقراری حق و عدل در جامعه سهم موثر داشته اند و یا دارای سابقه قضایی و تفنینی شایسته باشند:
  1. کوشش در تدوین علمی و فنی قوانین
  2. سابقه درخشان در امر قضا یا تقنین
  3. دفاع از حق و عدل و احقاق حقوق مردم
  4. کشف و تعقیب جرائم
قوه قضاییه از طریق وزیر دادگستری افراد واجد شرایط رابه کمیسیون موضوع ماده (22) [2] معرفی می‌نماید تا به ترتیب مقرر اقدام کند.

ج- نشان‌های عمومی

ماده 11- نشان «سازندگی» به منظور ارج نهادن به کوشش‌هایی که در جهت سازندگی کشور انجام می‌پذیرد به افرادی اعطا می‌شود که در یکی از جهات ذیل تلاش چشمگیر داشته باشند:
  1. توسعه عمران و آبادی کشور به ویژه در نقاط محروم
  2. بازسازی نقاط آسیب دیده از جنگ و حوادث
  3. ارائه طرح‌ها و برنامه‌های موفق عمرانی
  4. افزایش کمی و کیفی محصولاتی که در رونق اقتصادی کشور نقش اساسی دارند
ماده 12- نشان «خدمت» به منظور تقدیر از خدمات انجام یافته در مسیر تحقق آرمان‌های جمهوری اسلامی به افرادی اعطا می‌شود که در زمینه‌های زیر موفقیتی چشمگیر کسب کرده باشند:
  1. تلاش مستمر و صادقانه در انجام مسؤولیت‌ها و ارائه خدمات
  2. مددرسانی به اقشار محروم و مستضعف
ماده 13- نشان «کار و تولید» به اشخاصی اعطا می‌شود که در صنعت یا کشاورزی به نتایج قابل توجه در یکی از زمینه‌های زیر دست یافته باشند:
  1. افزایش توان تولید کشور از نظر کمی و کیفی
  2. استفاده مناسب از امکانات فنی و منابع اقتصادی
  3. طراحی یا اجرای طرح‌های مهم صنعتی و کشاورزی
  4. ابتکار و نوآوری در زمینه بهبود شیوه‌های کار و تولید و افزایش بهره وری
  5. بالا بردن سطح دانش فنی و حرفه ای
  6. ایجاد بهترین روابط اسلامی و انسانی در محیط کار
ماده 14- نشان «شجاعت» به افرادی اعطا می‌شود که به واسطه برخورداری از این خصصیه والای انسانی در جهتی از جهات ذیل موفق گردند:
  1. داوطلب شدن در انجام امور دشواری که برای کشور از حساسیت خاصی برخوردار است.
  2. پذیرفتن مأموریت‌های خطیر دولتی یا وظایف مهم اجتماعی که با خطرات احتمالی همراه هستند.
  3. استفاده بجا و شایسته از مجموعه نیروها و مهارت‌های بدنی در جهت نیل به هدفی والا
ماده 15- نشان «ایثار» به منظور تکریم این خصلت ارزنده ، به افرادی اعطا می‌شود که به جهتی از جهات ذیل ممتاز شناخته شوند:
  1. جانبازی و ازخودگذشتگی در راه اهداف و مقاصد مقدس نظام اسلامی و به ویژه ایثارگران در دوران پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و ارائه خدمات برجسته در جهت ساختن کشور و یا حفظ و پیشرفت نظام مقدس جمهوری اسلامی[3]
  2. تحمل خسارت‌های مادی برای ارائه خدمتی حساس و ضروری
  3. ممارست در نیکوکاری‌های موثر اجتماعی و بنیانگذاری نهادهای خیریه و تأسیس موسسات علمی، تحقیقاتی و آموزشی در جامعه
ماده 16- نشان «تعلیم و تربیت» به منظور تأکید بر اهمیت فراگیری علم و ضرورت انتقال تربیت اسلامی در جامعه، به اشخاصی اعطا می‌شود که در امور ذیل ابراز لیاقت نموده باشند:
  1. توسعه و انتقال علم و دانش و فن و حرفه
  2. طراحی و اجرای شیوه‌های ابتکاری و موفق در امر تعلیم و تربیت
  3. تلاش چشمگیر و موفقیت آمیز در مودب و متخلق نمودن تعلیم گیرندگان به آداب اسلامی و اخلاق پسندیده اجتماعی
ماده 17- نشان «فرهنگ و هنر» به کسانی اعطا می‌شود که فکر، ذوق و احساس خود را در راه بیان مفاهیم ارزشمند اسلامی- انسانی و اشاعه فرهنگ در یکی از جهات زیر به کار می‌گیرند.
  1. اشاعه فرهنگ غنی اسلامی و پیرایش جامعه از فرهنگ منحط بیگانه
  2. گسترش مبانی نظری و استدلالی معارف مذهبی
  3. گسترش فرهنگ ملی و احیاء سنت‌های ارزشمند اجتماعی
  4. ابراز خلاقیت و عرضه آثار بدیع هنری یا ادبی
  5. بذل توجه خاص به میراث‌های فرهنگی، هنری یا ادبی کشور، به گونه‌ای که در احیاء، نگهداری و بهره برداری آن موثر باشد.
  6. معرفی، شرح، تبیین، نقد و عرضه یکی از رشته‌های هنری یا ادبی در سطوح بین‌المللی
  7. ابداع سبکی نو در یکی از رشته‌های هنری یا ادبی
  8. ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه
  9. خلق آثار فرهنگی هنری شاخص و ارزشمند در جهت انتقال آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به نسل‌های بعد[4]
 
ماده 18- به منظور ارج نهادن به مقام و منزلت زن در جمهوری اسلامی ایران علاوه بر برخورداری زنان از دیگر نشان‌ها، نشان «مهر» به زنانی اعطا می‌شود که در یکی از زمینه‌های زیر منشأ آثار ارزنده باشند: [5]
  1. مشارکت سازنده و فعال در امور اجتماعی، اقتصادی و سیاسی
  2. معرفی الگوی زن مسلمان در جامعه و تلاش برای تبیین و ترویج مبانی عقیدتی و اجتماعی آن
  3. ارائه عملی الگوی مادر یا همسر نمونه به ویژه در میان مادران و همسران شهدا، جانبازان و آزادگانی که با فداکاری در حفظ و تحکیم خانواده، در زمینه‌های فرهنگی، آموزشی و یا پژوهشی خدمات برجسته‌ای را ارائه نموده باشند.[6]
  4. ابراز شایستگی در عرصه‌های بین‌المللی به نحوی که موجب افتخار برای کشور و معرف شخصیت زن در جمهوری اسلامی ایران باشد.
ماده 19- نشان «ادب پارسی» به افرادی تعلق می‌گیرد که در یکی از زمینه‌های زیر دارای ویژگی یا تلاش چشمگیر باشند:
  1. خلق آثار بدیع ادبی (اعم از نظم یا نثر)
  2. احیای ذخایر ادبی ایران از طریق تحلیل و یا عرضه مناسب آن آثار
  3. معرفی ادیبان و سخنوران گذشته به نحوی که در توانایی و رسایی زبان و ادبیات فارسی موثر باشد
  4. فراهم آوردن موجبات آشنایی مردم جهان با زبان و ادب فارسی
 ماده 20 - به برگزیدگان فرهنگستان‌ها نشان دولتی اعطا می‌شود. نوع و درجه نشان براساس ضوابط دولت توسط هیأتی که برگزیدگان را انتخاب می‌کند، تعیین می‌شود. [7]

 

د- تعداد و مزایای نشان تخصصی و عمومی

ماده 21- هر یک از نشان‌های تخصصی و عمومی دارای سه درجه‌اند که در هر سال حداکثر به تعداد ذیل اعطا می‌شود:
  1. نشان‌های تخصصی درجه یک برای هر مورد : حداکثر (5) عدد
  2. نشان‌های تخصصی درجه دو برای هر مورد: حداکثر (10) عدد
  3. نشان‌های تخصصی درجه سه برای هر مورد: حداکثر (15) عدد
  4. نشان‌های عمومی درجه یک برای هر مورد: حداکثر (3) عدد
  5. نشان‌های عمومی درجه دو برای هر مورد: حداکثر (5) عدد
  6. نشان‌های عمومی درجه سه برای هر مورد: حداکثر (7) عدد
تبصره-درصورت عدم اعطای حداکثر تعداد هر یک از نشان‌های تخصصی و عمومی در هر سال اعطای مجموع تعداد نشان‌های موضوع هر بند در پایان یک یا دو دوره ریاست جمهوری مجاز است[8].
ماده 22- دارندگان نشان از مزایای زیر برخوردار می‌شوند[9]:
الف: مزایای مادی
  1. نشان عالی استقلال: 200 سکه بهار آزادی
  2. نشان عالی آزادی: 200 سکه بهار آزادی
  3. نشان‌های تخصصی و عمومی درجه یک : 100 سکه بهار آزادی
  4. نشان‌های تخصصی و عمومی درجه دو : 75 سکه بهار آزادی
  5. نشان‌های تخصصی و عمومی درجه سه : 50 سکه بهار آزادی
ب: مزایای غیر مادی
  1. شرکت در مراسم و آیین‌های رسمی
  2. چاپ نام و مشخصات دارندگان نشان در مجموعه‌های ادواری
  3. نصب تصویر و لوح یادبود در شهرداری زادگاه یا موسسه و محل خدمت
  4. اولویت در برخورداری از فرصت‌های مطالعاتی و دریافت امکانات لازم برای اجرای طرح‌های پژوهشی و تحقیقاتی

فصل دوم- کمیسیون بررسی پیشنهاد

ماده 23- رؤسای کمیسیون‌های دایمی هیأت دولت، موضوع ماده (6) آیین‌نامه داخلی هیأت دولت و رییس دفتر رییس جمهور به شرح زیر به عنوان اعضای کمیسیون بررسی اعطای نشان‌های دولتی تعیین می‌شوند: [10]
  1. رئیس کمیسیون سیاسی – دفاعی
  2. رئیس کمیسیون اقتصاد
  3. رئیس کمیسیون فرهنگی
  4. رئیس کمیسیون لوایح
  5. رئیس کمیسیون امور اجتماعی
  6. رئیس کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست
  7. رئیس کمیسیون علمی، تحقیقاتی و فناوری
  8. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی[11]
  9. معاون رییس جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران[12]
  10. معاون اجرایی رییس جمهور[13]
  11. رئیس دفتر رییس جمهور

فصل سوم- دفتر اعطای نشان‌های دولتی و وظایف آن

ماده 24- دفتر اعطای نشان‌های دولتی مستقر در دفتر رییس جمهور مسؤول هماهنگی امور مربوط به اعطای نشان‌ها و اجرای این آیین‌نامه در بخش مربوط به وظایف دفتر است.
ماده 25- وظایف دفتر اعطای نشان‌های دولتی عبارتند از:
  1. انجام کلیه امور مربوط به طراحی، جنس، ساخت و نگهداری نشان
  2. دریافت پیشنهاد اعطای نشان از وزارتخانه‌های ذیربط و تنظیم و تکمیل پرونده‌های مربوط و انجام مقدمات صدور حکم نشان و برگزاری مراسم رسمی
  3. پیگیری دعاوی مربوط به استفاده غیر مجاز از نشان و هر نوع جعل در آن
  4. پرداخت مزایای نشان به دارندگان آن، بر طبق این آیین‌نامه
  5. جمع آوری اطلاعات از وزارتخانه‌های ذیربط درخصوص پیشنهاد استرداد نشان افرادی که شایستگی داشتن نشان را از دست می‌دهند و ایرانیانی که ترک تابعیت می‌نمایند و ارائه آنها به هیأت وزیران
  6. تشکیل کمیسیون مذکور در این آیین‌نامه برای بررسی پیشنهاد اعطای نشان‌ها
تبصره- شکل و جنس نشان‌ها پس از تأیید رییس جمهور، ابلاغ و به مورد اجرا گذاشته شود.
ماده 26- کلیه وزارتخانه‌ها مشخصات کامل فردی و شغلی دارندگان شرایط دریافت نشان‌های «استقلال»، «آزادی» و «جمهوری اسلامی» و نیز کلیه نشان‌های تخصصی و عمومی را با ذکر درجه و دلایل اعطای آن، حداکثر تا پایان خرداد ماه هر سال به دفتر اعطای نشان‌های دولتی ارسال می‌نمایند.
مهلت مزبور برای سال 1369 تا پایان آذرماه می‌باشد.
ماده 27- زمان اعطا و نحوه استفاده از نشان‌های موضوع این آیین‌نامه و نیز چگونگی استفاده همزمان آن و نشان‌های خارجی در مراسم رسمی به موجب دستورالعملی خواهد بود که دفتر اعطای نشان‌های دولتی تنظیم می‌نماید.
ماده 28- نشان ایرانیانی که ترک تابعیت نمایند و افرادی که شایستگی داشتن نشان را از دست بدهند، به پیشنهاد وزیر ذیربط یا دفتر اعطای نشان‌های دولتی و تصویب هیأت وزیران از درجه اعتبار ساقط می‌شود و افراد مزبور از مزایای موضوع این آیین‌نامه محروم خواهند شد.
تبصره- استرداد نشان توسط دفتر اعطای نشان‌های دولتی انجام می‌گیرد. نشان‌های اعطایی به خارجیان در صورتیکه از درجه اعتبار ساقط شده باشند، مسترد شده تلقی و ملغی‌اثر می‌گردد.
این تصویب‌نامه جایگزین تصویب‌نامه شماره 114470/ت 926 مورخ 1368/10/26 می‌گردد.
 
.[1] اضافه شدن عبارت مهر بعد از عبارت فرهنگ و هنر موضوع تصویب‌نامه شماره 38518 مورخ 1373/06/27
[2]. براساس تصویب شماره 60268 مورخ 1381/11/29 ماده مذکور به ماده شماره 23 تغییر یافته است.
[3]. الحاق متن یادشده به انتهای بند (1) ماده (15) موضوع تصویب‌نامه شماره 51468/ت 35911ه‍ مورخ 1386/04/06
[4]. الحاق بندهای 8 و 9 به ماده 17 موضوع تصویب‌نامه شماره 51468/ت35911 ه‍ مورخ 1386/04/06
[5]. الحاق متن یادشده به عنوان ماده (18) به آیین‌نامه و افزایش شماره‌های مواد بعد از آن به ترتیب یک رقم موضوع تصویب‌نامه شماره 38518 مورخ 1373/06/22
[6]. الحاق متن یادشده به ماده 18 موضوع تصویب‌نامه شماره 51468/ت/35911 ه‍ مورخ 1386/04/06
[7]. الحاق متن یادشده به عنوان ماده 20 به آیین‌نامه و افزایش شماره‌های مواد بعد از آن به ترتیب یک رقم موضوع تصویب‌نامه شماره 60268 مورخ 1381/11/29
[8]. موضوع تصویب‌نامه شماره 259216 مورخ 1390/01/24 هیأت محترم وزیران.
[9]. اصلاح ماده 22 موضوع تصویب‌نامه شماره 45205 مورخ 1380/10/05
[10]. تعیین اعضای جدید کمیسیون بررسی اعطای نشانهای دولتی موضوع تصویب‌نامه شماره 33651 مورخ 1380/07/21
[11] . الحاق بند 8 به ماده 23 آیین‌نامه موضوع تصویب‌نامه شماره 51468/ت 35911 ه‍ مورخ 1386/04/06
[12]. الحاق بند 9 به ماده 23 آیین‌نامه موضوع تصویب‌نامه شماره 51468/ت 35911 ه‍ مورخ 1386/04/06
[13]. الحاق بند 11 به ماده 23 آیین‌نامه موضوع تصویب‌نامه شماره 204900/ت­35971ه‍ مورخ 1390/10/17
اطلاعات تماس
02164455414
envan.gov.ir
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است
کلیه حقوق متعلق به نهاد ریاست جمهوری می باشد.